Od zarania dziejów ludzie zdawali sobie sprawę, że ciało ludzkie jest nie tylko potencją, ale może stać się wartością. Z biegiem czasu ciało stawało się nie tylko narzędziem ludzkich myśli, ale zaczęto dostrzegać też jego inne możliwości. Ciało ludzkie zaczęto traktować jako swoistego rodzaju wizytówkę ukrytego "ja" niewidocznego gołym okiem, dlatego też malowano je, ozdabiano, dekorowano już w starożytności. Tak ukształtowane, zmienione," ulepszone" miało poprawić ocenę "właściciela" przez innych oglądających.
W związku z tym, że rosły potrzeby, zaczęto też szukać nowych technik, możliwości dekorowania, a do ozdabiania nowych malowideł, mazideł, farb. Z ozdabiania ciała uczyniono prawdziwą sztukę nieograniczoną wzorami, obszarami występowania, technikami zdobniczymi, pigmentami.
Mimo to należy zauważyć, że w tzw. później nazwanej sztuce body paintingu w swych daleko sięgających korzeniach wyodrębniły się dwa odrębne zjawiska. Pierwsze z nich, wpisane w repertuar praktyk plemiennych dotyczy zazwyczaj mężczyzn jako wojowników czy czarowników, a osiągnięty efekt estetyczny zmierza do konkretnego celu, np. wzbudzenia strachu, przywołania duchów. Pokrywanie barwami twarzy (i całego ciała) służyło obrzędom, rytuałom, walkom, było więc elementem magicznym, sakralnym, wojennym, inicjacyjnym, nieprzypadkowym, opatrzonym przekazem i uwikłanym w konkretną symbolikę. Dodać trzeba, iż często samo wykonywanie tych malowideł stawało się działaniem rytualnym i było łączone z innymi rodzajami dekoracji. Pomalowane, poprzebierane postacie miały być agresywne, odstraszać przeciwników lub też upodabniać się do bóstw, zwierząt, duchów. Na drugim biegunie sytuuje się natomiast zjawisko malowania wyrosłe z zupełnie innych uwarunkowań kulturowych, ewoluujące w innym kierunku i dotyczące przeważnie kobiet. Jest to mianowicie nadawanie ciału, a szczególnie twarzy efektów kolorystycznych w celu upiększenia go, nadania mu bardziej atrakcyjnego wyglądu. Generalnie sprowadza się do uwydatnienia kobiecej seksualności poprzez podkreślenie walorów jej urody i cielesności. Stąd w linii prostej wywodzi się makijaż. Jego początki sięgają bardzo odległych czasów: już w epoce lodowcowej używano do ozdoby ust mieszanek ochry i tłuszczu zwierzęcego, w starożytnym Egipcie kobiety malowały powieki barwnikiem ze sproszkowanych minerałów, używały ponadto szminki, pudru, różu do policzków, czernidła do rzęs, farb do włosów i lakierów do paznokci (zachowane dzieła sztuki z tamtego okresu ukazują szeroki asortyment przyborów kosmetycznych stosowanych podczas toalety), a kobiety w pierwszych wiekach naszej ery korzystały z pielęgnacyjnych kremów z wody, wosku pszczelego i oliwy z oliwek. Przez następne wieki stosowano do makijażu substancje naturalne, często nieobojętne dla zdrowia (w XVIII wieku róż cynobrowy zawierał siarkę i rtęć powodujące wypadanie zębów i zapalenia dziąseł; biały puder, którego składnikiem był ołów przyczyniał się do nawet śmiertelnych zatruć).
Do najpopularniejszych technik ozdabiania ciała należą: makijaż, tatuaż, bodypainting, skaryfikacja czy stylizacja ( czy upiększanie ciała w rozumieniu ogólnym).
Słowo "makijaż" wywodzi się z języka francuskiego, gdzie "maquiller" znaczy "szminkować", "malować się", ale też "fałszować". Definicja makijażu: "kosmetyczne upiększenie twarzy; malowanie, szminkowanie, pudrowanie; kosmetyki do twarzy" wskazuje, iż słowem tym oznacza się zarówno czynność, jak i preparaty, które się przy tym stosuje. W rozumieniu potocznym makijaż to również efekt owych zabiegów ("mieć makijaż" czyli "być umalowaną"). Makijaż służy wydobyciu piękna, pomaga wyeksponować urodę; "czyni kobietę kobietą", podkreśla jej subtelność, a w pewnym stopniu także wyraża osobowość. Dzięki jego rozmaitym technikom można upozorować twarz na idealną, zdrową. Pożądanym efektem jest jak najbardziej możliwe zbliżenie wyglądu dzięki makijażowi do aktualnie obowiązującego kanonu urody.
Tatuaż - trwały znak czy kompozycja jedno lub wielobarwna wykonana na dowolnej części ciała poprzez wprowadzenie barwnika pod skórę metodą nakłuwania.
Nazwa "tatuaż" wywodzi się z dialektu tahitańskiego, od słowa "tattow" ("tattaw", "tatau") czyli "znak", będącego rozwinięciem rdzenia "ta", który z kolei znaczy "bić", "ryć", "stukać", "uderzać" . Inne nazwy tatuażu spotykane w przekazach historycznych to: signum, stygmat, piętno, hieroglif, piguage; a także tatuaż - nazwa funkcjonująca w Polsce w końcu XIX wieku.
Tatuaż wykonywano różnymi metodami, z których najbardziej powszechną było nakłuwanie skóry narzędziem sporządzonym z metalu, drewna czy zwierzęcych kości lub muszli maczanym w barwnikach (sadzy z tłuszczem, graficie). Pozostałe metody polegały na przeciąganiu pod skórą igły z nicią zanurzoną w substancji barwiącej lub drapaniu skóry ostro zakończonym przyrządem i wcieraniu w ranę pigmentu. Obecnie tatuaż wykonuje się elektryczną maszynką z rozmaitą ilością igieł różnej grubości, która wykonuje kilkaset ukłuć na sekundę.
Tatuowanie w dzisiejszych czasach traktowane jest jako zabieg upiększający, jednak ta funkcja zdominowała inne, jakie pełnił tatuaż przez wieki, stosunkowo późno. Często pomijano jego walor zdobniczy, przypisując mu różne role, w zależności od miejsca i czasu; oto najczęściej wymieniane:
w kulturach prymitywnych tatuaż pełnił funkcję nośnika treści kulturowych - utrwalał tradycję, filozofię, jak również stanowił system komunikacji poprzez hierarchizację tatuowanych wzorów zgodnie z wewnętrznym podziałem plemienia,
funkcja ochronna, odstraszająca - tatuażom przypisywano moc talizmanu, magicznego amuletu, który zapewnia posiadaczowi bezpieczeństwo i opatrzność sił wyższych,
funkcja magiczna, rytualna - wykonywano je podczas inicjacji i innych obrzędów rytualnych, przydawały mocy szamanom,
funkcja identyfikacyjna rozpowszechniona w obrębie grup zawodowych, pokrewieństwa, przestępczych, tajnych organizacji, umożliwiająca rozpoznanie,
funkcja religijna - tatuaże upamiętniały pielgrzymki lub dzieje Chrystusa; były również symbolami cierpienia za wiarę i oznakami przynależności do wspólnoty wierzących (znaki krzyża, ryby, jagnięcia, litery XP), oraz związana z nią:
funkcja integrująca chrześcijan w diasporze (tatuaż zapewniał pochówek, zapobiegał przejściu na inną wiarę),
funkcja nobilitująca - upamiętniał bohaterskie czyny oraz stanowił demonstrację męskości, odwagi, odporności na ból,
funkcja prestiżowa podkreślająca pozycję społeczną czy szlachetne pochodzenie (popularna w kręgach arystokracji w końcu XIX wieku),
funkcja penitencjarna (piętnująca) niewolników, przestępców, jeńców i więźniów wojennych, obciążała podejrzanym pokrewieństwem,
tatuaż był znakiem własności w dawnej Japonii (identyczny z emblematami na wyrobach rzemiosła artystycznego, broni, odzieży),
funkcja zarobkowa ( w Europie od XIX wieku) - tatuowani byli popularnym punktem programów ówczesnych cyrków, kabaretów, striptizów, pokazów osobliwości,
funkcja symboliczna - tatuaż był znakiem czy literą, emblematem, posiadającym głębszy sens filozoficzny, odnoszącym się do jakiegoś znaczenia tkwiącego poza nim,
- funkcja kontestacyjna dotyczyła ruchów młodzieżowych lub warstw zamożnych (np. cyganeria artystyczna, arystokracja, rockersi, hippisi).
Oczywiście, zawsze też tatuaż pełnił funkcję dekoracyjną, zdobił (ewentualnie szpecił) jego posiadacza, nigdy jednak nie wykonywano go wyłącznie z tego powodu, ta funkcja była jakby drugoplanowa i niezamierzona. Zmieniło się to z czasem. Dopiero w końcu XVIII wieku w Japonii tatuaż urósł do rangi sztuki, wykonujący go uzyskali miano artystów, a posiadający - żywych obiektów sztuki. W kulturze japońskiej tatuaż był obecny od dawna, lecz wcześniej przeznaczony był do celów magicznych i religijnych (tatuowani brali udział w obrzędach i świętach religijnych), penitencjarnych i identyfikacyjnych (wskazywał różnice społeczne; naznaczał gejsze i przestępców, których nim przymusowo piętnowano). Później jednak dostrzeżone w tatuażu wysokie walory artystyczne przedłożono ponad jego pozaestetyczne funkcje i szybko stał się on wyrafinowaną dziedziną sztuki, istniejąc do dziś jako przejaw kultury narodowej Japonii. Oryginalna, specyficzna stylistyka tatuażu z Kraju Kwitnącej Wiśni wyraża się w kilku stałych cechach, są nimi: zwartość kompozycji, asymetria, wyraźne kontury, wielość kolorów (głównie to błękit, sepia i czerwień), rozległość na całe ciało (z wyjątkiem dłoni, stóp i twarzy), przewaga motywów nautycznych, akwarystycznych i izomorficznych (najczęściej smok, karp, wąż, chryzantema, ale też podobizny bogów, samurajowie i gejsze) oraz wykonywanie tradycyjnymi metodami (ręcznie wykonane narzędzia i barwniki pochodzenia naturalnego, swoisty rytuał tatuowania).
Skaryfikacja (cykatryzacja, cutting)
Jest to zadrapanie naskórka bez spowodowania krwawienia
Łać. "scarificatio"- drapanie od scarificare- zadrapać. Skaryfikacja (cykatryzacja, cutting) - tatuaż bliznowy, wykonywany poprzez kilkakrotne nacinanie skóry. Czasami w ranę wcierany jest specjalny barwnik, który nadaje skaryfikacji koloru. Cykatryzację wykonuje się skalpelem, ostro zakończonymi patyczkami, muszlą, ostrym kamieniem (w zależności od regionu geograficznego). Podobnie Branding - tatuaż wypalany, który również ma charakter blizny. Jednak tym się różni od skaryfikacji, że do jego wykonania stosuje się nagrzaną formę, bądź kwas, którym wypala się wzór.
Modyfikacje ciała są znane tak długo jak istnieje człowiek. Problemem jest tylko ustalenie co było pierwsze: tatuaż pigmentowy, skaryfikacja, czy malowanie ciała (body-painting).
Pojęcie bodypainting( dokładnie malowanie na ciele) jest nierozłącznie związane z różnymi technikami ozdabiania ciała( skaryfikacja, tatuaż, makijaż), i stanowi często doskonałe połączenie tatuażu i makijażu, bowiem w wielu przypadkach body painting korzysta z wzorów tatuaży ( np. inspiracja tatuażem japońskim, polinezyjskim, celtyckim). Motywy zaczerpnięte z ornamentyki tatuażu wielu kultur nadal funkcjonują i stanowią dość często inspiracje dla wielu twórców kolorowych dzieł na ciele.
Wykonanie malunków na ciele wymaga tych samych pigmentów, które wykorzystywane są do makijażu.
Oczywiście w ostatnich kilkudziesięciu latach stał się techniką tak popularną na całym świecie, że zaczęto dostosowywać czy produkować kosmetyki i narzędzia ściśle odpowiadające potrzebom. Powstały różnorakie farby do body paintingu a nawet aerografy( wcześniej stosowane z powodzeniem w zwykłym makijażu czy lakiernictwie samochodowym). Aerografy
bowiem, są to swoistego rodzaju maszynki pomocne przy pokrywaniu farbą większych partii ciała.
Inaczej ma się sprawa z pojęciem stylizacja, choć nie oderwalnie wiąże się ono z wyżej wymienionymi technikami ozdabiania ciała. Mimo to jakkolwiek poprzednio omawiane wyrażenia miały bezpośredni związek ze skórą ludzką, tu upiększanie rozumiane jest w szerszym znaczeniu.
Tutaj pojęcie stylizacja to kształtowanie dzieła( w tym wypadku człowieka) zgodnie z wymaganiami z wymaganiami określonej epoki czy stylu, nadawanie mu cech charakterystycznych. Stylizacja to także tworzenie i formowanie według własnych wizji i przemyśleń. A dziełem tym może być zarówno przedmiot, jak i człowiek. Możemy, niczym rzeźbiarz, dobierając kształty i barwy, wymodelować postać nadając cechy zgodnie z jej charakterem, temperamentem i typem urody. Tak jak w makijażu czy tatuażu liczył się przede wszystkim wzór i ewentualny gust ozdabianego, tutaj stylizacja jest dziełem twórcy i upiększanie przebiega wg ściśle określonej koncepcji, polegającej na dopasowaniu odpowiednich kolorów, form, tkanin makijażu czy fryzury do cech fizycznych człowieka. Na stylizację duży wpływ ma moda, ale jest ona zmienna i szybko przemija, a dobrze dobrane kolory i kształty sprawiają, że będziemy atrakcyjni, pogodni i pewniejsi siebie. Wtedy właśnie stylizacja jest najbardziej widoczna.
